Σαλέπι
Ζεστό, πυκνό, με κανέλα. Πωλείται από πλανόδιους και μόνο τον χειμώνα.
Το σαλέπι είναι χειμωνιάτικο ρόφημα του δρόμου, και στη Θεσσαλονίκη επιβιώνει εκεί που σε άλλες πόλεις έχει σχεδόν χαθεί.
Τι είναι
Πυκνό, ζεστό, λευκό ρόφημα από αλεσμένο βολβό ορχιδέας — το σάλεπι — βρασμένο με γάλα ή νερό μέχρι να δέσει. Σερβίρεται σε ποτήρι, με κανέλα από πάνω και συχνά λίγο τζίντζερ.
Η υφή του ξενίζει την πρώτη φορά: είναι ανάμεσα σε ρόφημα και κρέμα, και χρειάζεται λίγο για να το συνηθίσεις.
Από πού
Είναι οθωμανικής καταγωγής και ταξίδεψε σε όλη την αυτοκρατορία. Στη Θεσσαλονίκη πωλούνταν από πλανόδιους με μεγάλα μπρίκια και θερμός, που στέκονταν στις γωνίες τις κρύες νύχτες και φώναζαν την πραμάτεια τους. Η παράδοση συνδέεται στενά με τον χειμώνα και με τις αγορές, εκεί που ο κόσμος δούλευε από τα χαράματα.
Ήταν το ρόφημα του δρόμου πριν υπάρξει καφές του δρόμου.
Γιατί είναι σπάνιο
Ο βολβός της ορχιδέας από τον οποίο παρασκευάζεται το αυθεντικό σαλέπι προέρχεται από προστατευόμενα είδη, και η συλλογή του είναι περιορισμένη. Χρειάζονται πολλοί βολβοί για λίγη σκόνη, και το φυτό δεν καλλιεργείται εύκολα.
Αποτέλεσμα: τα περισσότερα από όσα πωλούνται σήμερα ως «σαλέπι» είναι παρασκευάσματα με άμυλο και άρωμα. Δεν είναι απάτη — είναι η αγορά — αλλά αξίζει να το ξέρεις και να ρωτήσεις. Το αυθεντικό έχει πιο διακριτική γεύση και πιο λεπτή υφή απ' ό,τι περιμένεις.
Πότε
Μόνο χειμώνα, χοντρικά από Νοέμβριο ως Μάρτιο, και κυρίως βράδυ ή νωρίς το πρωί σε κρύα μέρα. Καλοκαίρι δεν θα το βρεις, και αν το βρεις κάτι δεν πάει καλά.
Πού
Από πλανόδιους στο κέντρο τις κρύες βραδιές, ιδίως γύρω από την Αριστοτέλους, την Εγνατία και τις αγορές. Μερικά παραδοσιακά μαγαζιά και γαλακτοπωλεία το σερβίρουν σταθερά όλη τη σεζόν.
Αν πετύχεις καροτσάκι με σαλέπι σε παγωμένο βράδυ στην Αριστοτέλους, δοκίμασέ το. Είναι από τις λίγες γεύσεις της πόλης που δεν έχουν γίνει τουριστικό προϊόν, και πιθανότατα η πιο παλιά που μπορείς ακόμη να αγοράσεις στον δρόμο.