Φραπές
Ο αφρός που καθιερώθηκε στη ΔΕΘ του 1957 και έγινε εθνικό ρόφημα.
Ο φραπές είναι το πιο ελληνικό ρόφημα που δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά αλλού, και η Θεσσαλονίκη διεκδικεί τη γέννησή του.
Η ιστορία, όπως λέγεται
Το 1957, στη 22η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η εταιρεία Δρίτσα εκπροσωπούσε στην Ελλάδα τον στιγμιαίο καφέ της Nestlé. Στο περίπτερο προωθούσαν ένα νέο σοκολατούχο ρόφημα για παιδιά, που ετοιμαζόταν αναμειγνύοντάς το με γάλα σε σέικερ.
Ένας υπάλληλος, ο Δημήτρης Βακόνδιος, θέλησε καφέ και δεν είχε ζεστό νερό. Χρησιμοποίησε το σέικερ με κρύο νερό, και βγήκε ο αφρός.
Πόσο αληθινό είναι
Αξίζει να το πούμε καθαρά: παγωμένος στιγμιαίος καφές υπήρχε και πριν. Διαφημίσεις της Nestlé από τη δεκαετία του 1930 και του 1940 πρότειναν ήδη την κρύα κατανάλωση. Η ιστορία της ΔΕΘ είναι ο πιο διαδεδομένος αστικός θρύλος, όχι τεκμηριωμένη ευρεσιτεχνία.
Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι ότι ο ελληνικός φραπές — με τον πυκνό αφρό, το σέικερ και το ψηλό ποτήρι — καθιερώθηκε εδώ και από εδώ διαδόθηκε σε όλη τη χώρα. Και ότι το σκηνικό ταιριάζει: η ΔΕΘ ήταν το μέρος όπου η μεταπολεμική Ελλάδα πρωτοέβλεπε καινούργια πράγματα.
Τι τον κάνει φραπέ
Ο αφρός. Δεν είναι διακοσμητικός — είναι το ρόφημα. Δημιουργείται από το χτύπημα του στιγμιαίου καφέ με λίγο νερό, πριν προστεθεί το υπόλοιπο και ο πάγος. Ένας καλός φραπές κρατά τον αφρό του μέχρι το τέλος· ένας κακός τον χάνει σε δέκα λεπτά.
Γι' αυτό ο φραπές δεν γίνεται με φίλτρου ή espresso. Χρειάζεται στιγμιαίο, και αυτό είναι που τον κρατά εκτός των καφετεριών τρίτου κύματος.
Πώς παραγγέλνεται
Δύο άξονες, και πρέπει να πεις και τους δύο:
- Γλυκύτητα: σκέτος, μέτριος, γλυκός
- Γάλα: με γάλα ή χωρίς
Άρα «μέτριος με γάλα» ή «σκέτος χωρίς». Αν πεις απλώς «έναν φραπέ», θα σε ξαναρωτήσουν.
Πότε τον πίνουν
Όλη μέρα, αλλά κυρίως το απόγευμα και κυρίως αργά. Ο φραπές δεν είναι καφές που τον πίνεις και φεύγεις. Είναι το εισιτήριο για δύο ώρες σε τραπέζι, και στη Θεσσαλονίκη αυτό είναι θεσμός, όχι σχήμα λόγου.
Το καλοκαίρι θα τον δεις παντού στη Νέα Παραλία και στα τραπέζια της Αριστοτέλους. Τα τελευταία χρόνια ο freddo espresso έχει πάρει μεγάλο μερίδιο, ιδίως στους νεότερους — αλλά ο φραπές δεν έφυγε, και στην πόλη που τον καθιέρωσε τον παραγγέλνεις χωρίς να εξηγήσεις τίποτα.