Οθωμανική Θεσσαλονίκη

Η Θεσσαλονίκη ήταν οθωμανική πόλη για σχεδόν πέντε αιώνες, από το 1430 ως το 1912. Δεν το καταλαβαίνεις αμέσως περπατώντας στην Τσιμισκή, αλλά αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, η περίοδος αυτή είναι παντού: σε λουτρά, σε τζαμιά που έγιναν αίθουσες εκθέσεων, σε μια σκεπαστή αγορά που λειτουργεί ακόμη.

Το λουτρό που άνοιξε πρώτο

Το Μπέη Χαμάμ στην Εγνατία χτίστηκε το 1444 και είναι το πρώτο οθωμανικό λουτρό της πόλης — και το μεγαλύτερο που σώζεται στην Ελλάδα. Λειτούργησε ως λουτρό ως το 1968, γι' αυτό και το ξέρουν πολλοί ως «Λουτρά Παράδεισος». Σήμερα είναι επισκέψιμος χώρος με περιοδικές εκθέσεις.

Το Αλατζά Ιμαρέτ

Ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1484 από τον Ισχάκ Πασά. Ήταν ιμαρέτ, δηλαδή συγκρότημα με μαγειρείο για τους φτωχούς και ξενώνα — κοινωνική πρόνοια με οθωμανικούς όρους. Το όνομα «αλατζά» παραπέμπει στα πολύχρωμα πλακίδια του μιναρέ, που δεν σώζονται. Σήμερα φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Τα τζαμιά που άλλαξαν χρήση

Το Χαμζά Μπέη Τζαμί στη γωνία Εγνατίας και Βενιζέλου το ξέρουν οι Θεσσαλονικείς ως «Αλκαζάρ», από τον κινηματογράφο που στεγάστηκε εκεί για δεκαετίες. Είναι από τα παλαιότερα οθωμανικά τζαμιά της πόλης.

Το Γενί Τζαμί στα Νέα Κάτω Τούμπα χτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Vitaliano Poselli για τους Ντονμέ, τους εξισλαμισμένους απογόνους των οπαδών του Σαμπετάι Σεβί. Η αρχιτεκτονική του αναμειγνύει νεοκλασικά, αναγεννησιακά και ισλαμικά στοιχεία — ένα κτίριο που δεν μοιάζει με τίποτα άλλο στην πόλη.

Και η Ροτόντα: ρωμαϊκό κτίσμα του 4ου αιώνα, χριστιανικός ναός, μετά τζαμί. Ο μιναρές της στέκει ακόμη δίπλα της, ο μόνος που σώζεται στη Θεσσαλονίκη.

Η αγορά

Το Μπεζεστένι, η σκεπαστή αγορά κοντά στην Αριστοτέλους, χτίστηκε τον 15ο αιώνα για το εμπόριο υφασμάτων. Λειτουργεί ακόμη ως αγορά, πέντε αιώνες μετά.

Το σπίτι του Ατατούρκ

Ο Μουσταφά Κεμάλ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1881. Το σπίτι όπου γεννήθηκε, δίπλα στο τουρκικό προξενείο, λειτουργεί ως μουσείο. Η επίσκεψη απαιτεί ταυτότητα ή διαβατήριο και ο έλεγχος είναι αυστηρός.

Πώς να τα δεις

Ο Οργανισμός Τουρισμού Θεσσαλονίκης έχει χαρτογραφήσει 26 μνημεία οθωμανικής διαδρομής και εκδίδει τρίγλωσσο οδηγό. Τα τέσσερα του κέντρου — Μπέη Χαμάμ, Χαμζά Μπέη, Μπεζεστένι, Αλατζά Ιμαρέτ — γίνονται σε μία ώρα με τα πόδια.

Τα ωράρια αλλάζουν και αρκετά μνημεία ανοίγουν μόνο για εκθέσεις, οπότε δες τις επίσημες ανακοινώσεις πριν πας.